Nguồn nhân lực là gì? Vai trò và sự phát triển nguồn nhân lực

Rate this post

Nguồn lực là gì và vai trò của nguồn nhân lực trong sự phát triển kinh tế xã hội của một tổ chức hay một quốc gia. Làm sao để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong xã hội hiện đại.

Nguồn nhân lực là gì?

Cho đến nay giới học thuật vẫn đưa ra nhiều quan điểm khác nhau giải thích cho thuật ngữ nguồn nhân lực.

Liên hợp quốc định nghĩa, nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, năng lực kinh nghiệm và tính sáng tạo của con người trong quan hệ với sự phát triển của mỗi cá nhân và đất nước.

Ngân hàng thế giới lại lý giải nguồn nhân lực là toàn bộ vốn có của con người bao gồm năng lực thể chất và trí tuệ, kỹ năng nghề nghiệp. Nguồn nhân lực được coi là một nguồn vốn bên cạnh tiền bạc, của cải vật chất, công nghệ hay tài nguyên thiên nhiên….

nguồn nhân lực là gì

Tổ chức Lao động quốc tế định nghĩa, nguồn nhân lực của một quốc gia bao gồm toàn bộ những người trong độ tuổi có năng lực tham gia lao động sản xuất. Nguồn nhân lực có thể hiểu theo hai nghĩa. Một mặt nguồn nhân lực tức là nguồn cung cấp sức lao động, nguồn lực con người cho hoạt động sản xuất của xã hội. Mặt khác, nguồn nhân lực cũng được hiểu là khả năng lao động của xã hội bao gồm những người dân có khả năng tham gia sản xuất, lao động cho xã hội; cũng là tổng thể tất cả thể lực, trí lực của người dân được huy động và sử dụng trong quá trình lao động sản xuất.

Từ mỗi lĩnh vực cũng có cách nhìn nhận và hiểu về nguồn nhân lực khác nhau. Từ góc độ kinh tế học thì nguồn nhân lực là bộ phận dân số trong độ tuổi lao động được biểu hiện qua số lượng người trong độ tuổi lao động và về chất lượng là trình độ tay nghề, sức khỏe, năng lực của người lao động. Ở góc độ này thì nguồn nhân lực gần như được đồng nhất với khái niệm nguồn lao động.

Trong khi đó, ở góc độ kinh tế chính trị thì nguồn nhân lực được hiểu là tổng hòa của thể lực và trí tuệ có sẵn trong nội tại lực lượng lao động của xã hội. Bên cạnh thể lực và trí tuệ nó còn là tổng hòa của tinh thần dân tộc, bản tính tộc người, kinh nghiệm lao động sản xuất từ bao đời… Tất cả được vận dụng vào hoạt động sản xuất hiện đại của đất nước.

Dù ở góc độ nào, khía cạnh nào thì tự chung lại nguồn nhân lực vẫn lấy con người/người lao động làm trung tâm. Nguồn nhân lực không chỉ là số lượng người lao động mà còn bai hàm cả chất lượng nguồn nhân lực. Người lao động là một nguồn tài nguyên đặc biệt bên cạnh các nguồn tài nguyên thiên nhiên hay tài nguyên vật chất nhân tạo.

Đánh giá chất lượng nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực của một tổ chức hay rộng hơn là của đất nước được đánh giá chủ yếu thông qua hai mặt là số lượng và chất lượng.

Trong đó, các tiêu chí đánh giá số lượng nguồn nhân lực cụ thể là:

  • Tỷ lệ nguồn nhân lực trong dân số
  • Tỷ lệ lực lượng lao động trong dân số
  • Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động của người trong độ tuổi lao động
  • Tỷ lệ lao động có việc làm trong lực lượng lao động…

Chất lượng nguồn nhân lực được đánh giá bằng các tiêu chí sau:

Tình trạng sức khỏe, thể chất nguồn nhân lực: Tiêu chí này đặc biệt chú ý tới độ tuổi trung bình của nhóm lao động, tuổi thọ bình quân; thể trạng người lao động; phân loại sức khỏe người lao động, các đối tượng suy giảm sức khỏe hoặc không có khả năng lao động…

Trình độ học vấn của nguồn nhân lực: Đây là chỉ tiêu vô cùng quan trọng vì nó phản ánh chất lượng nguồn nhân lực. Chất lượng nguồn nhân lực lại có tác động mạnh mẽ tới quá trình phát triển kinh tế xã hội. Nhân lực có trình độ học vấn, năng lực nhận thức cao thì có khả năng tiếp thu vận dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật công nghệ vào lao động sản xuất tốt hơn, đem lại hiệu quả cao.

Trình độ chuyên môn-kỹ thuật của nguồn nhân lực: Tiêu chí này được thể hiện qua các thông số tỷ lệ cán bộ công nhân viên chức, người lao động có trình độ tay nghề ở loại nào, trình độ bậc học nào cao đẳng hay đại học hay sau đại học…, nguồn nhân lực có được đào tạo đúng chuyên ngành hay không…

Vai trò của nguồn nhân lực

Người lao động là yếu tố quan trọng hàng đầu trong lực lượng sản xuất bên cạnh tư liệu sản xuất. Có thể thấy, vai trò của nguồn nhân lực xuất phát từ vai trò quan trọng của con người trong sự phát triển của lực lượng sản xuất đối với sự phát triển của kinh tế xã hội.

Con người là động lực của sự phát triển

Trong quy luật tồn tại tất yếu của tự nhiên, các nguồn tài nguyên vật chất trong tự nhiên như khoáng sản, cơ sở vật chất do con người làm ra… đều chịu sự tác động của con người. Bởi thực tế, các nguồn lực này chỉ tồn tại trên Trái Đất dưới dạng tiềm năng và dưới bàn tay con người chúng trở thành tư liệu sản xuất hữu ích cho con người.

Với tất cả năng lực phẩm chất từ thể lực tới trí tuệ, kinh nghiệm, kỹ năng… của mình, con người tác động vào các nguồn lực tự nhiên, gắn kết chúng lại, tái tạo chúng để phục vụ hoạt động sản xuất của xã hội. Con người chính là nguyên nhân thay đổi tính chất từ lao động thủ công sang lao động trí tuệ chất lượng cao.

Con người là mục tiêu của sự phát triển

con người là trung tâm của sự phát triển

Với năng lực trí tuệ và thẩm mỹ đa dạng, con người luôn hướng tới vẻ đẹp chân – thiện – mỹ. Mọi hoạt động sản xuất, mọi sản phẩm làm ra đều phải đáp ứng nhiều tiêu chí trong đó có tiêu chuẩn khắt khe về cái đẹp.

Mọi của cải vật chất làm ra đều xuất phát từ nhu cầu của con người và sau cùng là để phục vụ cho mọi hoạt động đời sống sản xuất hàng ngày của con người. Việc sản xuất cung ứng hàng hóa, sản phẩm đều phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng của con người. Mọi hoạt động sản xuất kinh tế suy cho cùng đều là vì con người.

Sự tác động trở lại con người

Con người sử dụng năng lực của mình tác động vào tự nhiên biến những vật chất khô khan tiềm năng thành tư liệu sản xuất và công cụ sản xuất hữu ích. Trong quá trình con người tác động vào môi trường tự nhiên thì bản thân con người cũng nhận ra những sai sót của bản thân mà tự học hỏi và tích lũy thêm để làm dày vốn hiểu biết của bản thân, có thêm kinh nghiệm thực tế. Do đó, con người vừa là mục tiêu vừa động lực của sự phát triển kinh tế xã hội nhưng đồng thời con người cũng chịu tác động trở lại theo hướng tích cực.

Tóm lại, nguồn nhân lực mà trong đó con người làm trọng tâm có vai trò quyết định tới sự phát triển của kinh tế xã hội.

Phát triển nguồn nhân lực là gì?

Cũng xuất phát từ cách tiếp cận khác nhau mà quan điểm về phát triển nguồn nhân lực cũng có nhiều sự khác biệt.

Liên Hợp quốc chủ trương phát triển nguồn nhân lực là các hoạt động giáo dục, đào tạo và sử dụng tiềm năng con người trong phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống.

phát triển nguồn nhân lực

Quan điểm khác cho rằng phát triển nguồn nhân lực là làm gia tăng các giá trị con người bao gồm cả giá trị vật chất và tinh thần, cả thể chất và trí tuệ đến tâm hồn và nhận thức. Phát triển người lao động với những năng lực phẩm chất mới đạt trình độ cao hơn đáp ứng các yêu cầu của hoạt động sản xuất kinh tế trong thời đại mới.

Tóm lại, có thể hiểu phát triển nguồn nhân lực là sự thay đổi theo chiều hướng tích cực về số lượng và chất lượng nguồn nhân lực ở tất cả các mặt thể chất, trí tuệ, kỹ năng tay nghề, năng lực nhận thức… trong quá trình biến đổi cơ cấu nguồn nhân lực. Nói một cách khái quát, phát triển nguồn nhân lực chính nâng cao hơn nữa chất lượng nguồn nhân lực, hướng tới hoàn thiện năng lực của từng cá nhân, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của đời sống kinh tế xã hội hiện đại.

www.moveyourweb.net